Organiseren met gezond verstand

Absurde situaties die het gevolg zijn van ondoordacht beleid, een overdaad aan regels, onvoldoende afstemming, gebrek aan gezond verstand. Social media stikt ervan. Het is een dankbaar onderwerp voor menig televisieprogramma. Soms is de realiteit gekker dan de satire die erover wordt gemaakt.

Langzamerhand lijken deze absurde situaties een natuurverschijnsel te worden, onontkoombaar, niets aan te doen. Bureaucratie verminderen? Dan gaan we nieuwe regels en nieuw beleid bedenken. Risico’s? Liefst zo min mogelijk, dus hup nieuwe regels erbij. Afstemmingsproblemen: we gaan het beleid aanpassen, meer woorden, meer papier, meer voorschriften, protocollen. En eind van het liedje is dat niemand overzicht heeft en de samenhang volledig verdwijnt.

Boek Rijnland

Kan het anders? Natuurlijk wel! Maar de vraag is, hoe?

In het boek ‘De hark voorbij, de wortels van Rijnlands denken, organiseren en werken’ schetst Harold Janssen het denken over organisaties in historisch perspectief en neemt de culturele invloeden daarin mee. In het industriële tijdperk had de scheiding tussen denken en doen nog vele efficiency voordelen, terwijl deze in onze huidige kenniseconomie vaak niet meer functioneel is. Janssen maakt helder wat de verschillen zijn tussen Angelsaksisch en Rijnlands denken.

Het boek is een pleidooi voor het toepassen van Rijnlandse organisatieprincipes, te beginnen met organisaties op te heffen en daarvoor in de plaats werkgemeenschappen te creëren. Een werkgemeenschap is een samenwerkingsverband van mensen die op elkaar willen bouwen om een gezamenlijk doel te bereiken. Besturing en uitvoering liggen in dezelfde hand, iedereen kan in beginsel elke beslissing nemen en zoekt daarbij naar deskundigheid en visie van anderen die daarvoor nodig zijn.

Wortels
Het boek leest makkelijk weg. Verrassend vind ik de lessen over wendbaarheid die je kunt trekken uit de krijgskunst van het Pruisische leger. Soldaten moesten adequaat reageren op snel wisselende situaties die zich voltrokken op het slagveld. Geen tijd om te wachten op orders van meerderen, ze moesten kunnen anticiperen vanuit eigen initiatief. Het Pruisische leger ontwikkelde daarop een helder en succesvol besturingsconcept met bevoegdheden laag in de organisatie (rond 1870).   

Door meer te weten over de politieke, maatschappelijke en culturele contexten begrijp ik beter waarom bepaalde richtingen in organisatie-denken zich zo hebben ontwikkeld. En soms wordt dan ineens duidelijk hoe absurde situaties zoals eerder genoemd min of meer logisch zijn ontstaan.

Het boek zet aan tot nadenken door vanzelfsprekendheden ter discussie te stellen. De ‘hark’ als organisatiestructuur, past die bij een organisatie die flexibel wil inspelen op de behoefte en vraag van de klant? Organisaties: zijn die wel nodig? Sterk leiderschap, deel van de oplossing of creëert dat meer problemen dan het oplost?

In veel organisaties in transitie worden nieuwe organisatiemodellen ingevoerd, maar vaak niet consequent. Het klakkeloos overnemen van Angelsaksische elementen in organisaties waar een Rijnlandse cultuur heerst leidt vaak tot misverstanden en onbegrip. Ik realiseer me dat dit waarschijnlijk vaker aan de basis ligt van mislukte transitieprocessen dan we denken.
Bijvoorbeeld in de situatie waarin zelfsturing wenselijk wordt geacht, maar dan wel volgens strikte protocollen gewerkt moet worden, die van hogerhand zijn vastgesteld. Bevoegdheden worden laag in de organisatie gelegd, behalve als het over geld gaat.
Dan moet het management beslissen en volgt er een aanvraagprocedure. Dit bijt elkaar. Het signaal is dan dat, als het over werkelijk belangrijke zaken gaat, medewerkers niet mee bepalen.

Rijnlands organiseren, de oplossing?

Ik geloof niet in one-solution-fits-all-oplossingen. In het boek kan je zeker antwoorden vinden op de vraag hoe je het Rijnlands denken kunt toepassen in je organisatie.

Fascinerend blijft wel dat Angelsaksisch organiseren wijdverbreid wordt toegepast, terwijl er inmiddels zoveel bewijs is dat het vaak niet goed uitpakt in de praktijk. Organisaties ingericht met systemen en structuren, gericht op beheersing, controle en machtsverdeling, waar regels leidend zijn en concurrentie als noodzakelijk wordt beschouwd. Hoe kan het dat we dat als een natuurverschijnsel zijn gaan beschouwen? Welk mensbeeld ligt daaraan ten grondslag? Daarop geeft dit boek geen antwoord.

Ik kan het boek van harte aanbevelen. Het helpt je nadenken over vraagstukken als, hoe je zelfsturende teams succesvol kan laten functioneren, hoe meer initiatief vanuit de werkvloer te ontwikkelen, hoe kun je meer verantwoordelijkheidsgevoel of eigenaarschap voor het werk bij de medewerkers laten ontstaan. Of je nu manager, adviseur of specialist bent, er staan praktische handvatten in om geïnspireerd mee aan de slag te gaan. Het is wel handig als je (een beetje) van geschiedenis houdt ;).

Wil je eens sparren hoe je veranderingen in jouw organisatie voor elkaar krijgt? Neem dan contact op.


autorespondWil je mijn nieuwe blog automatisch ontvangen in je mailbox? Meld je dan aan en je ontvangt ook het gratis eboek. Deel gerust mijn blog op social media!

Facebooktwitterlinkedin

One Response to Organiseren met gezond verstand

  • Eens dat het een lezenswaardig boek is.

    Als het gaat om zelfsturende teams biedt het je weinig handvaten om na te denken over het zodanig vormen van teams dat hun werkpakket zodanig op zichzelf staat dat ze ook ruimte hebben om zelf te beslissen; voor deze structuurontwerpvraag kan je beter Synergetisch produceren (De SItter) afstoffen of Het nieuwe organiseren. Alternatieven voor de bureaucratie (Kuipers, van Amelsvoort Kramer 2010, Acco) ter hand nemen

     

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Block

Enter Block content here...


Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Etiam pharetra, tellus sit amet congue vulputate, nisi erat iaculis nibh, vitae feugiat sapien ante eget mauris.